Amerikan Siyasetinde Tarihsel Bir Kırılma

 

Kapitalizmin Kalbinde Yeni Bir Enternasyonalizmin Ayak Sesleri

Abdul El-Sayed'in zaferi, Zohran Mamdani ve İslam enternasyonalizminin demokratik geleceği

Amerikan Siyasetinde Tarihsel Bir Kırılma

Amerika Birleşik Devletleri'nde 3 Kasım 2026 tarihinde gerçekleşen Senato seçimleri, yalnızca Amerikan siyasetinin güç dengeleri açısından değil, küresel ölçekte gelişen toplumsal özgürlük arayışları bakımından da dikkat çekici bir gelişmeye sahne oldu. Mısır kökenli, Müslüman bir halk sağlığı uzmanı olan Abdul El-Sayed, Michigan eyaletinde Cumhuriyetçi rakibi Mike Rogers'ı yenerek ABD Senatosuna seçilen ilk Müslüman oldu. Bu tarihsel gelişmenin önemi, bir Müslümanın Amerikan siyasal sisteminin en güçlü kurumlarından birine girmesinin çok ötesindedir. El-Sayed'in siyasal yükselişi, sağlık hizmetlerinin kamusal niteliğini, servetin yeniden dağıtılmasını, emekçilerin örgütlenmesini, ekonomik eşitliği ve Filistin halkının haklarını aynı siyasal program içerisinde buluşturan bir toplumsal hareketin başarısıdır. Büyük sermaye çevrelerinin seçim kampanyalarına aktardığı milyonlarca dolara, Müslüman kimliği üzerinden yürütülen dışlayıcı propagandaya ve Demokrat Parti içerisindeki geleneksel güç odaklarının direncine rağmen kazanılan bu başarı, Amerikan toplumunun derinliklerinde gelişen yeni siyasal arayışları görünür kıldı. El-Sayed'in şahsında temsil edilen hareket, dini kimliğiyle kamusal yaşamda yer alan bir insanın aynı zamanda eşitlikçi, çoğulcu ve emekten yana bir siyasal programın öncüsü haline gelişinin somut örneğini oluşturdu.

Kapitalizmin Merkezinde Dayanışmanın Yeniden Yükselişi

New York Belediye Başkanı Zohran Mamdani'nin 2025 yılındaki seçim zaferiyle Abdul El-Sayed'in Senatoya seçilmesi birlikte değerlendirildiğinde, küresel kapitalizmin en güçlü merkezlerinden biri olan ABD'de yeni bir siyasal eğilimin güç kazandığı görülüyor. Mamdani, dünyanın finans merkezlerinden New York'ta demokratik sosyalist kimliğiyle belediye başkanlığına seçildi. Kiracıların korunması, kamusal ulaşım, çocuk bakım hizmetleri ve ekonomik adalet üzerinden örgütlediği siyasal hareket, kent yaşamının sermayenin birikim ihtiyaçları doğrultusunda düzenlenmesine karşı toplumsal ihtiyaçları önceleyen bir belediyecilik anlayışını temsil ediyor. El-Sayed ise sağlık sistemini piyasa ilişkilerinin belirleyiciliğinden kurtarmayı, milyarderlerin ekonomik ayrıcalıklarını sınırlandırmayı ve emekçilerin siyasal karar süreçlerindeki etkisini artırmayı savunuyor. İki siyasetçi arasındaki düşünsel farklılıklar da önem taşıyor. Mamdani kendisini demokratik sosyalist olarak tanımlarken El-Sayed, kapitalizmin tekelleşmiş yapısına müdahale eden kamucu ve ilerici bir çizgide konumlanıyor. Bu farklılıklara rağmen her ikisinin siyasal başarısı, toplumsal ihtiyaçları ortak mücadele zemini haline getiren hareketlerin gücünü gösteriyor.

Amerikan toplumunun tarihsel gelişimi yalnızca bireycilik, rekabet ve sermaye birikimi üzerinden şekillenmedi. İşçi sendikaları, siyahların özgürlük mücadelesi, kadın hareketleri, göçmen dayanışması, savaş karşıtı örgütlenmeler ve ekoloji hareketleri bu toplumun güçlü bir başka tarihsel damarını oluşturdu. Günümüzde demokratik sosyalistler, sendikal yapılar, mahalle örgütlenmeleri, gençlik hareketleri ve farklı inanç toplulukları arasındaki dayanışma ağları bu birikimi yeni koşullarda geliştiriyor. Mamdani ve El-Sayed'in yükselişi, kapitalizmin merkezinde dayanışmacı ve özgürlükçü hareketlerin güçlü bir toplumsal karşılığının bulunduğunu gösteriyor. Sermayenin küresel merkezleri aynı zamanda sömürüye, eşitsizliğe ve ayrımcılığa karşı direnişin de tarihsel merkezleridir. Amerikan toplumunun geleceğini anlamak için Wall Street'in ekonomik gücü kadar sendikaların, mahallelerin, göçmen topluluklarının ve kadın hareketlerinin oluşturduğu toplumsal ilişkileri de değerlendirmek gerekiyor.

İslam Enternasyonalizminin Yeni Bir Siyasal Yorumu

Abdullah Öcalan'ın İslam enternasyonalizmi ve ümmet kavramına ilişkin değerlendirmeleri, bu gelişmeleri tarihsel ve toplumsal bir bütünlük içerisinde ele almak açısından önemli bir düşünsel çerçeve sunuyor. İslam'ın tarihsel gelişiminde ümmet, farklı halkları, dilleri ve coğrafyaları aşan bir toplumsal aidiyet düşüncesi yarattı. Bu tarihsel birikimin içerisinde dayanışma, yoksulların korunması, yardımlaşma ve ortak sorumluluk gibi değerler yer aldı. Aynı tarih içerisinde devletleşme, hanedan egemenliği, mezhepsel ayrışmalar, sınıfsal eşitsizlikler ve erkek egemenliği de gelişti. Dolayısıyla İslam enternasyonalizminin demokratik bir içerikle yeniden yorumlanması, tarihsel mirasın özgürlükçü ve dayanışmacı yönlerinin çağdaş toplumsal mücadelelerle buluşturulmasını gerektiriyor. Öcalan'ın demokratik toplum ve demokratik ulus düşüncesiyle birlikte değerlendirildiğinde bu yaklaşım, dini aidiyetleri ortak yaşamın kültürel kaynaklarından biri olarak ele alan, farklı inançların ve halkların eşitliğini esas alan çoğulcu bir toplumsal ufuk kazanıyor.

Abdul El-Sayed'in siyasal pratiği bu tartışmaya özgün bir boyut kazandırıyor. Müslüman kimliğini kamusal yaşamında taşıyan El-Sayed, inancının toplumsal sorumluluk anlayışını beslediğini ifade ederken siyasal programını yalnızca Müslümanların talepleri üzerine kurmuyor. Sağlık hizmetini bütün insanların hakkı olarak savunuyor, ekonomik eşitsizliği toplumsal bir sorun olarak değerlendiriyor ve farklı inançlardan insanların ortak çıkarları etrafında örgütlenmesini destekliyor. Seçim kampanyasında Müslüman din insanlarıyla birlikte Hristiyan ve Yahudi din insanlarının da katıldığı dayanışma toplantılarının düzenlenmesi bu yaklaşımın somut örneklerinden birini oluşturdu. Dini değerlerden beslenen toplumsal sorumluluk ile laik, çoğulcu ve eşitlikçi siyasal talepler arasında gelişen bu ilişki, İslam enternasyonalizminin demokratik yorumuna dair önemli bir deneyim sunuyor. Müslüman kimliğin toplumsal dayanışmayı beslemesi ile siyasal düzenin dini esaslara göre örgütlenmesi farklı tarihsel yönelimlerdir. El-Sayed'in deneyimi birincisine, yani inançtan beslenen sorumluluğun bütün toplumun ortak haklarıyla buluşmasına işaret ediyor.

Kimlik Dayanışmasından Kurumsal Enternasyonalizme

New York'ta Zohran Mamdani'nin belediye yönetimine gelmesi ve Michigan'da Abdul El-Sayed'in federal yasama organına seçilmesi, farklı düzeylerde gelişen demokratik siyasal hareketlerin kurumsal temsil gücünü artırdı. İki Müslüman siyasetçinin başarısını yalnızca ortak dini kimlikleri üzerinden okumak, gelişen toplumsal hareketin kapsamını daraltır. Bu iki deneyimi birleştiren temel unsur, etnik ve dini aidiyetlerin ötesine uzanan ekonomik adalet, kamusal hizmetler, emek hakları ve siyasal katılım talepleridir. Mamdani'nin belediye yönetimi ile El-Sayed'in Senatodaki temsilinin buluştuğu alan, toplumsal hareketlerin yerel ve ulusal kurumlar üzerindeki etkisinin güçlenmesidir. Bu gelişmeler, İslam enternasyonalizminin özgürlükçü ve çoğulcu bir zeminde kurumsallaşmasının ilk siyasal dayanakları olarak değerlendirilmeyi hak ediyor. Henüz ortak bir enternasyonal örgütlenmeden söz edilmiyor. Buna karşılık farklı toplumsal kesimlerin ortak taleplerini temsil eden siyasetçilerin kurumsal mevziler kazanması, böyle bir örgütlenmenin maddi ve siyasal zeminini genişletiyor.

Enternasyonalizm yalnızca ortak kimliklerin sınırları aşmasıyla kurulmuyor. Toplulukların birbirlerinin yaşam koşullarını, özgürlük taleplerini ve mücadelelerini ortak sorumluluk olarak benimsemesiyle toplumsal içerik kazanıyor. Bu nedenle demokratik bir İslam enternasyonalizminin kurumsal gelişimi, Müslüman toplulukların yanında Hristiyanları, Yahudileri, Ezidileri, Alevileri, inançsızları ve farklı kültürel toplulukları kapsayan ortak haklar mücadelesine dayanıyor. Kadın özgürlüğü, emek mücadelesi, ekolojik yaşam ve halkların eşitliği bu ortaklığın temel ilkelerini oluşturuyor. Sendikalar, kadın örgütleri, yerel meclisler, göçmen dayanışma ağları, kooperatifler ve kamusal hizmet kurumları arasında geliştirilecek kalıcı ilişkiler, tarihsel dayanışma kültürünü günümüzün demokratik kurumlarıyla buluşturacak toplumsal zemini oluşturuyor. İslam enternasyonalizmi de bu çerçevede dini kimliğin siyasal üstünlüğü yerine farklılıkların eşitliğine dayanan ortak yaşamın tarihsel kaynaklarından biri olarak anlam kazanıyor.

Ortadoğu İçin Yeni Bir Demokratik Ufuk

Bu gelişmelerin Ortadoğu açısından taşıdığı önem, ABD'nin bölge üzerindeki ekonomik, askeri ve diplomatik etkisiyle doğrudan bağlantılıdır. Filistin sorunu, Türkiye ve Kürdistan coğrafyasındaki demokratikleşme mücadeleleri, Suriye'nin toplumsal yeniden yapılanması, İran'daki özgürlük arayışları ve bölgedeki mezhepsel ayrışmalar, uluslararası güç ilişkileriyle iç içe gelişiyor. ABD Senatosunda Filistin halkının haklarını savunan, İsrail'e koşulsuz askeri desteği eleştiren ve savaş politikalarının ekonomik yükünü sorgulayan bir siyasetçinin bulunması, Amerikan dış politikasındaki tartışmaların kapsamını genişletiyor. El-Sayed'in seçilmesi Amerikan dış politikasında kendiliğinden köklü bir değişiklik yaratmıyor. Ancak savaş karşıtı ve eşitlikçi taleplerin federal siyasette kurumsal bir temsil kazanması, Ortadoğu halklarının demokratik mücadeleleri açısından yeni bir dayanışma kanalı açıyor.

Ortadoğu'nun demokratik geleceği yalnızca devletler arasındaki diplomatik anlaşmalarla şekillenmiyor. Kürtlerin, Arapların, Türklerin, Farsların, Ermenilerin, Süryanilerin ve diğer halkların ortak yaşam deneyimleri, kadınların özgürlük mücadeleleri, yerel toplulukların özörgütlenmeleri ve ekolojik dayanışma ağları da bölgenin siyasal geleceğini belirleyen toplumsal güçler arasında yer alıyor. İslam enternasyonalizminin demokratik yorumu, bölgenin tarihsel ve kültürel bağlarını çağdaş özgürlük talepleriyle ilişkilendiren bir düşünsel zemin sunuyor. Öcalan'ın demokratik ulus yaklaşımı açısından da önem taşıyan bu perspektif, ulusal sınırların ve dini farklılıkların ötesinde ortak siyasal iradenin gelişmesini esas alıyor. Müslüman toplumların tarihsel dayanışma mirası, kadınların eşit yurttaşlığı, farklı inançların özgürlüğü ve halkların kendi yaşamları hakkında söz sahibi olmasıyla birlikte ele alındığında yeni bir toplumsal içerik kazanıyor. Böylece enternasyonalizm, devletlerin bölgesel güç arayışlarından toplumların ortak özgürlük mücadelesine uzanan farklı bir siyasal anlam taşıyor.

Yeni Siyasetin Gücü Toplumsal İlişkilerinde

Abdul El-Sayed'in bir halk sağlığı uzmanı olması, siyasal düşüncesinin gelişimi açısından ayrıca önem taşıyor. Hastalıkları yalnızca bireyin biyolojik özellikleriyle açıklayan yaklaşımların ötesine geçen halk sağlığı araştırmaları, gelir dağılımının, çalışma koşullarının, barınmanın, çevresel kirliliğin ve toplumsal eşitsizliklerin insan sağlığındaki belirleyici etkilerini ortaya koyuyor. El-Sayed'in sağlık hizmetini kamusal hak olarak savunması, bu bilimsel birikimin siyasal karşılığını oluşturuyor. İnsan bedeninin sağlığı ile toplumsal yaşamın örgütlenmesi arasındaki ilişkiler, emek mücadelesinin, ekolojik koşulların ve kamusal hizmetlerin bütüncül değerlendirilmesini gerektiriyor. Kadınların bakım emeği, göçmenlerin güvencesiz çalışma koşulları, yaşlıların sağlık hizmetlerine erişimi ve yoksul mahallelerin çevresel sorunları birbirleriyle bağlantılı toplumsal gerçekliklerdir. El-Sayed'in temsil ettiği kamucu siyaset, bu bağlantıların önemli bir bölümünü ekonomik adalet mücadelesinin kapsamına taşıyor.

Bu siyasal deneyimlerin sınırları da kendi tarihsel koşulları içerisinde değerlendirilmeli. Mamdani bir belediye yönetiyor, El-Sayed ise Amerikan federal siyasetinin yasama kurumunda görev üstlenecek. Her ikisi de kapitalist ekonomik ilişkilerin, anayasal kurumların ve güçlü sermaye odaklarının etkili olduğu bir siyasal düzende faaliyet gösteriyor. Seçim başarısının toplumsal dönüşüm açısından kalıcı değer kazanması, halkın örgütlü katılımının gelişmesine, kazanımların korunmasına ve yeni demokratik kurumların oluşturulmasına bağlıdır. Kişilerin seçim zaferlerini aşan bu süreç, enternasyonalizmin de temel sınavını oluşturuyor. Dayanışmanın seçim dönemlerinden gündelik yaşama, ortak bildirilerden kurumsal işbirliğine, siyasal temsil düzeyinden toplumsal özörgütlenmeye taşınması tarihsel önem taşıyor.

Sınırları Aşan Özgürlüğün Yeni Dili

Abdul El-Sayed'in Senatoya seçilmesiyle Zohran Mamdani'nin New York'taki belediye yönetimi, Amerikan toplumunun kendi içerisindeki özgürlükçü ve dayanışmacı birikimin yeni siyasal ifadeleri olarak öne çıkıyor. Bu gelişmeler, Müslüman kimliğin evrensel eşitlik talepleriyle buluşmasını, dini ve kültürel farklılıkların ortak toplumsal mücadele içerisinde yeni ilişkiler kazanmasını ve kapitalizmin güçlü merkezlerinde dahi dayanışmacı siyasetin geniş kitlelerle bağ kurmasını gösteriyor. İslam enternasyonalizminin demokratik bir anlayışla yeniden düşünülmesi açısından bu deneyimlerin önemi, dini aidiyetten hareket ederek bütün insanların ortak özgürlük taleplerine uzanan siyasal ilişki biçimlerinde yatıyor.

Ortadoğu'nun geleceği açısından bu gelişmelerin taşıdığı tarihsel mesaj da aynı bütünlüğün parçasıdır. Halkların özgürlük mücadeleleri, kadınların eşitlik arayışları, emekçilerin ekonomik hakları ve doğanın korunması, farklı coğrafyalarda ortak bir insanlık sorumluluğunun parçaları olarak gelişiyor. Kapitalizmin dünya merkezlerinde yükselen eşitlikçi hareketlerle Ortadoğu'nun demokratik toplum arayışları arasında kurulacak dayanışma, enternasyonalizmin çağdaş içeriğini zenginleştiriyor. Özgürlük, yalnızca bir halkın kendi sınırları içerisinde kazandığı hakların toplamından ibaret kalmıyor. Başka halkların özgürlüğünü kendi yaşamının ayrılmaz parçası sayan toplumsal bilinçle evrensel bir değer kazanıyor.

Enternasyonalizmin geleceği, aynı kimliği taşıyan insanların birbirine yakınlaşmasından daha derin bir anlam taşıyor. Farklı kimliklerin birbirlerinin özgürlüğünde kendi özgürlüklerinin güvencesini görmesi, insanlığın ortak geleceğine uzanan en güçlü toplumsal bağı oluşturuyor.