Başarısızlığın ve Yenilgilerin Gölgesinde Teoriyi Yeniden Düşünmek

 Başarısızlığın ve Yenilgilerin Gölgesinde Teoriyi Yeniden Düşünmek

Türkiye sosyalist hareketi uzun yıllardır yalnızca siyasal baskılarla, örgütsel sorunlarla ya da dış müdahalelerle açıklanamayacak bir tıkanma yaşıyor. 

Elbette bunların her biri önemlidir. Ancak başarısızlıklarımızın ve yenilgilerimizin nedenlerini yalnızca dış etkenlerde aramak, teorik sorunlarımızı görmemizi engeller.

Belki de artık aynı cesaretle teorimizi de yeniden sorgulamanın zamanı gelmiştir.

Sosyalist hareketin en temel açmazlarından biri, toplumsal gerçekliği büyük ölçüde emek/sermaye çelişkisi üzerinden okumaya devam etmesidir. Bu çelişki kapitalizmi anlamak için vazgeçilmezdir. Ancak tek başına insanı, toplumu ve uygarlığın bugünkü krizlerini açıklamaya yetmez.

Emek sömürüsü, doğanın talanı ve kadınların ezilmesi birbirinden bağımsız sorunlar değildir. Bunlar, doğayı, emeği ve kadını tahakküm altına alınacak nesneler olarak gören ortak bir zihniyetin farklı görünümleridir.

Doğa Bilimlerinin Söylediği

Son yüzyılda doğa bilimlerinde yaşanan gelişmeler, dünyayı algılama biçimimizi kökten değiştirdi. Evrimsel biyoloji, ekoloji, sinirbilim ve kuantum fiziğinde nedensellik üzerine yürütülen tartışmalar, yaşamın tek nedenli ve doğrusal açıklamalarla kavranamayacağını ortaya koyuyor.

Toplumsal gerçeklik de aynı şekilde çok katmanlı, karşılıklı etkileşimler içinde şekillenir. Bu nedenle sosyalist teori de doğa bilimlerinin ortaya koyduğu yeni bilgi birikiminden beslenmek zorundadır.

Darwin ve Marx Aynı Yolun İki Büyük Durağı

Darwin, insanın biyolojik ve evrimsel geçmişini anlamamızın önünü açtı. Marx ise kapitalist üretim ilişkilerinin işleyişini bilimsel olarak çözümledi. Bugün ihtiyaç duyulan şey, bu iki büyük bilimsel mirası ortak bir bilgi üretim sürecinin tamamlayıcı parçaları olarak değerlendirmektir.

 

Yeni bir sosyalist paradigma, emek sömürüsünü, ekolojik yıkımı ve erkek egemenliğini ortak bir tahakküm sisteminin parçaları olarak ele almalıdır.

Doğa bilimleriyle sosyal bilimler yeniden buluşmadan ne insan tam olarak anlaşılabilir ne de toplumsal dönüşümün dinamikleri doğru kavranabilir.

Çünkü doğayı anlamayan bir sosyalizm eksik kalır. Toplumsal tarihi ve sınıf ilişkilerini kavramayan bir doğa anlayışı da insanı açıklayamaz.